Link do fanpage "Tradycyjna Polska Wieś" Proszowickiej Fundacji im. Franciszka Śmiecha
Link do kanału na youtube Prezesa Gospodarza "Tradycyjnej Polskiej Wsi" Fundacji im. Franciszka Śmiecha, Stanisław Śmiecha

Kontakt z nami

Statut fundacji

Aktualności

Stanisław i Katarzyna Śmiechowie

A.D 2020

Informacje finansowe

Chcę pomóc

 

"TRADYCYJNA

POLSKA WIEŚ"

Fundacja im. Franciszka Śmiecha

 

 

KRS: 0000889765

 

NIP: 5681627581

 

REGON: 388448820

 

Numer Konta: 58 1020 3453 0000 8502 0324 6170

Wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Obryte.

Prywatna wieś duchowna położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego[6]W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ostrołęckiego.

 

Położenie

 

Wieś jest położona na polanie leśnej w środku Puszczy Białej. Drogi asfaltowe łącza ją z Psarami oraz Wielgolasem. W 2006 r. wieś połączono, poprzez miejscowość Gładczyn również z droga lokalną nr 618.

 

Nazwa

 

Wieś ma metrykę średniowieczną i jest notowana od XIII wieku. W 1240 zanotowana jako Barthodzege, 1452 Bartodzieje, 1473 Barthodzeye, 1578 Bartodzieye, 1880 Bartodzieje. Nazwa pochodzi od nazwy Bartodziej oznaczającej pasiecznika, dozorcę barci. We wczesnym średniowieczu istniały osady służebne, w których mieszkali opiekujący się barciami bartodzieje. Ich zadaniem było zbieranie i dostarczanie miodu na dwory książęce oraz królewskie.

 

Historia

 

Miejscowość była wsią służebną. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1203 r.

Pełny opis wsi Bartodzieje oraz folwarku bartodziejskiego zawiera Inwentarz Dóbr Biskupów Płockich, spisany w 1650 r. Biskupem Płockim był wówczas Karol Ferdynand Waza. Szczegółowo opisane zostały zabudowania folwarczne. Dwór – jako budynek murowany i kryty dachówką, stojący na wzniesieniu i otoczony rowem wypełnionym wodą. Opisane zostały również jego piwnice, wymienione jako „murowane sklepy”. Inwentarz wspomina kaplicę, murowaną, z ołtarzem w środku, jak również budynek gospodarski i dwa lamusy – murowany oraz drewniany. Jak wynika z opisu inwentarza, w skład folwarku wchodził również browar, jak i szereg innych zabudowań, między innymi gumno, spichlerz, wołownia, obora, chlewnia czy owczarnia.

W XIX wieku wieś leżała w guberni łomżyńskiej w powiecie pułtuskim Królestwa Polskiego. Jak podaje Słownik geograficzny Królestwa Polskiego oraz Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana na gruntach wsi Bartodzieje odkryto zdrój "wody żelazistej", która do końca XIX wieku nie była użytkowana w celach leczniczych. Woda ta została opisana w 1861 r. w 153 numerze Gazety Polskiej.

Według danych IPN w Bartodziejach bojówka komunistyczna dokonała mordu na rodzinie Wiśniewskich. Szczepan Wiśniewski, członek Armii Krajowej wraz z żoną Janiną i córką Henryką Twarowską zostali w dniu 26 czerwca 1945 r. zastrzeleni w miejscu swojego zamieszkania. Ocalał jedynie Andrzej Twarowski, który był wówczas dzieckiem i z ukrycia obserwował całe zajście. Do opisanej zbrodni, według części przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków, dopuścić się mieli funkcjonariusze PUBP w Pułtusku, którzy utworzyli samorzutnie bojówkę.

 

Zabytki

 

W centrum wsi, na nieznacznym wzniesieniu znajdują się pozostałości majątku. Do dzisiaj zachował się dwór, pochodzący z XVI w. Do niedawna mieściła się w nim szkoła podstawowa. Po reformie szkolnictwa szkoła została zlikwidowana a budynek zaczął niszczeć. 28 listopada 2008 r. władze gminy sprzedały budynek wraz z przylegającą do niego działką i drewniano-murowanym budynkiem gospodarczym.

Rozpoczęte prace budowlane bez nadzoru inspektora, mające na celu pogłębienie piwnic - doprowadziły do zawalenia stropu i obecny stan techniczny kwalifikuje budynek do wyburzenia.

 

Przyroda

 

W najbliższym sąsiedztwie wsi znajduje się Rezerwat przyrody Wielgolas – jeden z najstarszych fragmentów Puszczy Białej. W lesie otaczającym Bartodzieje znajduje się również kilka pomników przyrody. Do najbardziej okazałych należał dąb, zwany 'Krzywielcem' lub "'Krzywulcem', który pod koniec grudnia 2016 roku przewrócił się wyniku wichury.

 

Bartodzieje w przysłowiach

 

Nazwa wsi występuje w dwóch kurpiowskich przysłowiach ludowych:

  • Psary, Bartodzieje i Obryte to Kurpie zabite

  • Olaboga co się dzieje? Za Psarami Bartodzieje

 

 

Źródło: Wikipedia (https://pl.wikipedia.org/wiki/Bartodzieje_(powiat_pu%C5%82tuski)) na licencji CC-BY-SA 3.0

Bartodzieje
12 lutego 2021
Wieś Bartodzieje w gminie Obryte na terenie Puszczy Białej